22 juni 2015

De cirkel van gedragsverandering – zes fasen

De cirkel van gedragsverandering – zes fasen
KICKSTARTYOURMIND
Afvallen, stoppen met roken, gezonder eten, liever zijn voor de ander, destructieve eigenschappen afleren, meer vrije tijd, ander werk, minder stress. Veel mensen willen hun leven veranderen en dat begint allemaal bij de eigen gedragsverandering. Jouw keuzes geven namelijk richting aan jouw leven, maar hoe verander je dit nu eigenlijk? In de psychologie kennen we zes fasen van veranderen die iedereen doorloopt voordat ze bereidt zijn hun gedrag aan te passen. Stap 1: krijg inzicht in jouw veranderproces!
De cirkel van gedragsverandering in zes fasen. Jouw innerlijke verander-compas! 

Veranderen betekent het doorbreken van diep ingesleten patronen en dat vergt veel discipline, maar ook zelfverzekerdheid! Want het ligt niet zo simpel als; ‘waar een wil is, is een weg’. Naast motivatie is het eigen zelfvertrouwen hier namelijk net zo belangrijk, dit is waar vele mensen vergeten op te focussen en waardoor veranderen vaak niet lukt. Heb jij nog onvoltooide veranderingswensen? Vraag jezelf eens af: ligt het aan mijn wil of aan het vertrouwen dat ik het kan veranderen? Daarnaast is het reflecteren op jezelf en het evalueren van het veranderproces enorm belangrijk! Sta je wel eens stil bij het feit waarom iets niet lukte of juist waarom iets wel lukte? Dit zijn namelijk ‘baanbrekende’ gegevens!

Binnen de psychologie kennen we de cirkel van gedragsverandering. Het is een succesvol getest model, een soort ‘innerlijk verander-compas’ en wordt daadwerkelijk binnen de geestelijke gezondheidszorg bij gedragsverandering toegepast. Ook ik pas het al jaren als psychosociaal hulpverlener toe en het werkt echt, ook bij mezelf! Het geeft richting. Aan bijvoorbeeld de behandeling; hoe ver is iemand in zijn gedragsverandering en waar moeten we op focussen? Iemand kan iets willen, maar de eigen onzekerheid of het ontbreken van ‘nodige tools’ kunnen het veranderproces stagneren. Een mislukte verander-poging kan een heftige impact hebben op iemands gevoel, denken en functioneren. Wat kan resulteren in verstijving (het niet opnieuw durven te beginnen). Daarom is het belangrijk om gedragsverandering goed te begeleiden. Bij iedere fase horen dan ook verschillende ondersteunende technieken, zo wordt een gedragsverandering ‘gestroomlijnd’.

Fase 1. De voorbeschouwing
In deze fase ben je tevreden en daarom bestaat er (nog) geen intentie tot gedragsverandering. Dit kan een reëel gevoel zijn, maar dit kan ook niet zo zijn! Je bent je bijvoorbeeld nog niet bewust van het probleem. Roken is nu alleen nog maar leuk en lekker, het voedingspatroon geeft nu nog geen klachten, jouw gedrag geeft nu nog geen aanleiding tot relatiebreuk of je neemt zelfs genoegen met bestaande klachten. 

Fase 2. Overpeinzing 
In deze fase begin je steeds meer de nadelige effecten van jouw gedrag op te merken. Je moet vaker hoesten, er komt gewicht bij, je hebt steeds vaker ruzie met je partner. Dat alcohol drinken blijvende schade aan je organen geeft wist je nog niet. Je begint te twijfelen of je iets aan je gedrag moet veranderen, maar komt nog niet in actie.

Fase 3. Besluitvorming 
Je bent klaar om een besluit over je probleem te nemen. Je besluit bijvoorbeeld dat het tijd is voor een gedragsverandering. Je hebt namelijk inzicht gekregen in de schadelijke gevolgen van jouw gedrag; astma, obesitas, relatiebreuk, eenzaamheid etc. Je bent ervan overtuigd geraakt dat een nieuwe gezondere leefstijl jouw positiviteit zal brengen. In deze fase ga je je voorbereiden op het veranderingsproces; wat heb je hiervoor nodig? Een consult bij een natuurvoedingsadviseur, leefstijlcoach, sportabonnement, steun van je sociale netwerk etc… Stel een plan op (dit is de meest cruciale fase!) en regel deze zaken, zodat je met volle zekerheid aan het veranderingsproces durft te beginnen. In deze fase kun je echter ook besluiten niet tot actie over te gaan en de situatie te accepteren zoals deze is, dan ga je weer terug naar fase 1 (dit is de tussentijdse uitgang).

Fase 4. Actie
Klaar voor de start? Action! Met een goed overwogen plan ga je de start maken. In deze fase is het enorm belangrijk om tussendoor regelmatig wat pitstops te nemen om te reflecteren op het proces. Zit je nog op de goede weg? Zijn er bijvoorbeeld dingen waar je tegen aanloopt waarop je niet gerekend had? Dient het plan aangevuld/bijgesteld te worden?

Fase 5. Volhouden
Het is je gelukt! Snoepen doe je niet meer, doordat je genoeg gezonde alternatieven ontdekt hebt, je bent gestopt met roken, je schreeuwt niet meer tegen je partner, je hebt meer energie en je bent enorm tevreden over je lichaam, gewicht en prestatie. Dit wil je natuurlijk zo houden (volhouden) en dit is waar het in deze fase allemaal omdraait. Het nieuwe gedrag moet geïntegreerd worden in jouw leventje. Het moet als het ware een ‘gezonde’ automatische eigenschap van je worden. Zie het als een auto; deze moet je ook onderhouden (jaarlijks keuren) om erin te kunnen blijven rijden. Houdt dus ook actief onderhoud bij van je verandering! Blijf reflecteren en raadpleeg ten allen tijden jouw ‘toolbox’ om jezelf te wapenen tegen mogelijke terugvallen.

Fase 6. Terugval
Een terugval is het terugvallen in je oude gedrag. Er ging iets mis waardoor je je toch weer vergrepen hebt aan ongezonde gewoontes (oude patronen); roken, schreeuwen, snoepen. Oftewel; oud destructief gedrag. De meeste ervaren dit als falen/mislukken. In deze fase is het echter van uiterst belang dat je niet in paniek raakt. Wees op zulke momenten lief en zacht naar jezelf, des te eerder klim je hieruit. Schuldgevoelens kunnen namelijk zo hardnekkig zijn dat je je niet meer durft te herpakken. Een terugval is daarentegen zeer waardevol om van te leren en daarom zie ik dit als leefstijlcoach liever als een leermoment. Analyseer; wat ging er fout? Was het stress, emoties, een feestje, vakantie of simpelweg slechte voorbereiding? Wat zijn je nieuwe leerpunten hieruit? Leer ervan, begin de cirkel opnieuw en stel je plan bij. Op deze manier ‘wis’ je stapje voor stapje alle moeilijkheden en oude destructieve patronen uit je leven, oefening baart kunst!

Als leefstijlcoach help ik je ontdekken in welke fase je zit, welke tools er nodig zijn om je klaar te stomen voor de verandering, maar nog belangrijker; om je bewust te maken van jezelf! Ik zal je nooit woorden en problemen in de mond leggen, ik geef je alleen terug hoe jij jouw situatie ervaart. Het ‘subtiel’ vergroten van de nadelige gevolgen van je gedrag is bijvoorbeeld een goede techniek om je bewust te maken van de problemen.

Ik hoop dat ik met dit artikel meer bewustzijn over gedragsverandering heb gecreëerd. Heb jij een wens tot gedragsverandering? Bekijk dan eens in welke fase je zit? Wat is er precies aan de hand en hoe komt dat zo denk je? Ben je er klaar voor of mis je een sterk gevoel van zelfvertrouwen? In mijn werk als psychosociaal hulpverlener stimuleer en motiveer ik mensen dagelijks om de beste versie van hunzelf te worden. Iedereen verdient gelukkig te zijn, dat heb je wel grotendeels zelf in de hand, maar soms hebben we nu eenmaal een buitenstaander nodig om alles gezamenlijk overzichtelijk te maken. Een ander adviseren is gemakkelijker dan jezelf te adviseren in je eigen situatie. Hulp van buitenaf is niet iets wat zwak is, het is juist enorm gedurfd. Durf jezelf maar eens op nummer 1 te zetten en hulp in te schakelen. Maak je hard voor jezelf, puur omdat je het waard bent om gelukkig te zijn! Of niet soms? Doorbreek je cirkelgedrag! 

 

 

0 likes Kickstart-tips # , , , ,
Share: / / /

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Close